1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
|
{-# LANGUAGE NoImplicitPrelude #-}
{-# LANGUAGE NamedFieldPuns #-}
module Checking.Datatype
( CheckedDatatype
, DatatypeValidationError
, datatypeValidationErrorLocation
, renderDatatypeValidationError
, prepareCheckedDatatype
, checkedDatatypeHeadSymbol
, checkedDatatypeConstructorSymbols
, CheckedDatatypeClauseView(..)
, CheckedDatatypePremiseView(..)
, checkedDatatypeClauseViews
, checkedDatatypeGeneratedFacts
) where
import Base
import Report.Location
import Syntax.Internal
import Syntax.Lexicon
import Data.List qualified as List
import Data.List.NonEmpty qualified as NonEmpty
import Data.Set qualified as Set
import Data.Text qualified as Text
-- | A datatype whose premise domains have been canonicalized and validated.
data CheckedDatatype = CheckedDatatype
{ checkedDatatypeHead :: !FunctionSymbol
, checkedDatatypeClauses :: !(NonEmpty CheckedDatatypeClause)
}
data CheckedDatatypeClause = CheckedDatatypeClause
{ checkedDatatypeClauseConstructor :: !FunctionSymbol
, checkedDatatypeClauseConstructorArgs :: ![VarSymbol]
, checkedDatatypeClausePremises :: ![CheckedDatatypePremise]
}
-- Direct premises retain their canonical term for generated-fact locations.
data CheckedDatatypePremise
= RecursiveDatatypePremise !VarSymbol !Expr
| NonRecursiveDatatypePremise !VarSymbol !Expr
data DatatypeValidationError
= InvalidDatatype !Text
| InvalidDatatypePremise !Location !Text
deriving (Show, Eq)
datatypeValidationErrorLocation
:: DatatypeValidationError
-> Maybe Location
datatypeValidationErrorLocation = \case
InvalidDatatype _message -> Nothing
InvalidDatatypePremise location _message -> Just location
renderDatatypeValidationError :: DatatypeValidationError -> Text
renderDatatypeValidationError = \case
InvalidDatatype message -> message
InvalidDatatypePremise _location message -> message
data CanonicalDatatypeClause = CanonicalDatatypeClause
{ canonicalDatatypeClauseConstructor :: !SymbolPattern
, canonicalDatatypeClausePremises :: ![(VarSymbol, Location, Expr)]
}
-- | Read-only normalized clause data for exact typed lowering.
data CheckedDatatypeClauseView = CheckedDatatypeClauseView
{ checkedDatatypeClauseViewConstructor :: !FunctionSymbol
, checkedDatatypeClauseViewArguments :: ![VarSymbol]
, checkedDatatypeClauseViewPremises
:: ![CheckedDatatypePremiseView]
} deriving (Show, Eq)
data CheckedDatatypePremiseView
= CheckedRecursiveDatatypePremise !VarSymbol !Expr
| CheckedNonRecursiveDatatypePremise !VarSymbol !Expr
deriving (Show, Eq)
-- | Canonicalize every premise domain once, then validate the declaration.
prepareCheckedDatatype
:: Monad m
=> (Expr -> m Expr)
-> Datatype
-> m (Either DatatypeValidationError CheckedDatatype)
prepareCheckedDatatype canonicalizeDomain Datatype{datatypeHead, datatypeClauses} = do
canonicalClauses <- traverse canonicalizeClause datatypeClauses
pure (validateDatatype datatypeHead canonicalClauses)
where
canonicalizeClause DatatypeClause
{ datatypeClauseConstructor
, datatypeClausePremises
} = do
premises <-
traverse
(\(var, domain) ->
(\canonicalDomain ->
(var, exprLocation domain, canonicalDomain))
<$> canonicalizeDomain domain)
datatypeClausePremises
pure
CanonicalDatatypeClause
{ canonicalDatatypeClauseConstructor =
datatypeClauseConstructor
, canonicalDatatypeClausePremises = premises
}
validateDatatype
:: SymbolPattern
-> NonEmpty CanonicalDatatypeClause
-> Either DatatypeValidationError CheckedDatatype
validateDatatype
(SymbolPattern datatypeSymbol datatypeArgs)
datatypeClauses = do
require
(null datatypeArgs)
"datatype head must be nullary"
let constructorSymbols =
[ constructorSymbol
| CanonicalDatatypeClause
{ canonicalDatatypeClauseConstructor =
SymbolPattern constructorSymbol _
} <- NonEmpty.toList datatypeClauses
]
duplicateConstructors =
duplicateDatatypeConstructorSymbols constructorSymbols
require
(Set.null duplicateConstructors)
( "datatype constructor patterns must be distinct: "
<> formatDatatypeConstructors duplicateConstructors
)
checkedDatatypeClauses <-
traverse (validateDatatypeClause datatypeSymbol) datatypeClauses
pure
CheckedDatatype
{ checkedDatatypeHead = datatypeSymbol
, checkedDatatypeClauses
}
validateDatatypeClause
:: FunctionSymbol
-> CanonicalDatatypeClause
-> Either DatatypeValidationError CheckedDatatypeClause
validateDatatypeClause
datatypeSymbol
CanonicalDatatypeClause
{ canonicalDatatypeClauseConstructor =
SymbolPattern constructorSymbol constructorArgs
, canonicalDatatypeClausePremises
} = do
require
(constructorSymbol /= ApplySymbol)
"datatype constructor cannot be function application"
require
(constructorSymbol /= datatypeSymbol)
"datatype constructor cannot reuse the datatype symbol"
let duplicateConstructorArgs = duplicateVars constructorArgs
require
(Set.null duplicateConstructorArgs)
( "datatype constructor arguments must be linear: "
<> formatVars duplicateConstructorArgs
)
let premiseVars =
(\(variable, _location, _domain) -> variable)
<$> canonicalDatatypeClausePremises
duplicatePremiseVars = duplicateVars premiseVars
require
(Set.null duplicatePremiseVars)
( "datatype premise variables must be linear: "
<> formatVars duplicatePremiseVars
)
let missingPremises =
Set.fromList constructorArgs
`Set.difference` Set.fromList premiseVars
require
(Set.null missingPremises)
( "datatype constructor argument(s) missing premise: "
<> formatVars missingPremises
)
checkedDatatypeClausePremises <-
traverse
(validateDatatypePremise datatypeSymbol)
canonicalDatatypeClausePremises
pure
CheckedDatatypeClause
{ checkedDatatypeClauseConstructor = constructorSymbol
, checkedDatatypeClauseConstructorArgs = constructorArgs
, checkedDatatypeClausePremises =
checkedDatatypeClausePremises
}
validateDatatypePremise
:: FunctionSymbol
-> (VarSymbol, Location, Expr)
-> Either DatatypeValidationError CheckedDatatypePremise
validateDatatypePremise datatypeSymbol (var, location, domain) = do
let domainFreeVars = freeVars domain
requirePremise location
(Set.null domainFreeVars)
( "datatype premise domains must be closed terms: "
<> formatVars domainFreeVars
)
if equivalent domain datatypeCarrier
then
Right (RecursiveDatatypePremise var domain)
else do
requirePremise location
( SymbolMixfix datatypeSymbol
`Set.notMember` mentionedSymbols domain
)
"datatype recursive premise must be direct"
Right (NonRecursiveDatatypePremise var domain)
where
datatypeCarrier =
TermSymbol Nowhere (SymbolMixfix datatypeSymbol) []
require :: Bool -> Text -> Either DatatypeValidationError ()
require condition message
| condition =
Right ()
| otherwise =
Left (InvalidDatatype message)
requirePremise
:: Location
-> Bool
-> Text
-> Either DatatypeValidationError ()
requirePremise location condition message
| condition =
Right ()
| otherwise =
Left (InvalidDatatypePremise location message)
checkedDatatypeHeadSymbol :: CheckedDatatype -> Symbol
checkedDatatypeHeadSymbol =
SymbolMixfix . checkedDatatypeHead
checkedDatatypeConstructorSymbols
:: CheckedDatatype
-> NonEmpty Symbol
checkedDatatypeConstructorSymbols =
fmap
(SymbolMixfix . checkedDatatypeClauseConstructor)
. checkedDatatypeClauses
checkedDatatypeClauseViews
:: CheckedDatatype
-> NonEmpty CheckedDatatypeClauseView
checkedDatatypeClauseViews =
fmap clauseView . checkedDatatypeClauses
where
clauseView clause =
CheckedDatatypeClauseView
{ checkedDatatypeClauseViewConstructor =
checkedDatatypeClauseConstructor clause
, checkedDatatypeClauseViewArguments =
checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause
, checkedDatatypeClauseViewPremises =
premiseView
<$> checkedDatatypeClausePremises clause
}
premiseView = \case
RecursiveDatatypePremise variable domain ->
CheckedRecursiveDatatypePremise variable domain
NonRecursiveDatatypePremise variable domain ->
CheckedNonRecursiveDatatypePremise variable domain
checkedDatatypeGeneratedFacts
:: CheckedDatatype
-> NonEmpty (Marker, Formula)
checkedDatatypeGeneratedFacts =
datatypeFacts
datatypeFacts :: CheckedDatatype -> NonEmpty (Marker, Formula)
datatypeFacts datatype =
appendList
(datatypeIntroFacts datatype)
( datatypeDistinctFacts datatype
<> datatypeInjectiveFacts datatype
<> [ ( datatypeCasesMarker datatype
, datatypeCasesFormula datatype
)
, ( datatypeInductMarker datatype
, datatypeInductFormula datatype
)
]
)
where
appendList (first :| rest) trailing =
first :| (rest <> trailing)
datatypeIntroFacts :: CheckedDatatype -> NonEmpty (Marker, Formula)
datatypeIntroFacts datatype =
fmap
(\clause ->
( datatypeIntroMarker datatype clause
, datatypeIntroFormula datatype clause
))
(checkedDatatypeClauses datatype)
datatypeDistinctFacts :: CheckedDatatype -> [(Marker, Formula)]
datatypeDistinctFacts datatype =
[ ( datatypeDistinctMarker datatype leftClause rightClause
, datatypeDistinctFormula leftClause rightClause
)
| (leftClause, rightClause) <-
unorderedPairs
(NonEmpty.toList (checkedDatatypeClauses datatype))
]
datatypeInjectiveFacts :: CheckedDatatype -> [(Marker, Formula)]
datatypeInjectiveFacts datatype =
[ ( datatypeInjectiveMarker datatype clause
, datatypeInjectiveFormula clause
)
| clause <- NonEmpty.toList (checkedDatatypeClauses datatype)
, not (null (checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause))
]
datatypeIntroMarker
:: CheckedDatatype
-> CheckedDatatypeClause
-> Marker
datatypeIntroMarker datatype clause =
Marker
( datatypeFactBase datatype
<> "_"
<> datatypeClauseSymbolText clause
<> "_intro"
)
datatypeDistinctMarker
:: CheckedDatatype
-> CheckedDatatypeClause
-> CheckedDatatypeClause
-> Marker
datatypeDistinctMarker datatype leftClause rightClause =
Marker
( datatypeFactBase datatype
<> "_"
<> datatypeClauseSymbolText leftClause
<> "_"
<> datatypeClauseSymbolText rightClause
<> "_distinct"
)
datatypeInjectiveMarker
:: CheckedDatatype
-> CheckedDatatypeClause
-> Marker
datatypeInjectiveMarker datatype clause =
Marker
( datatypeFactBase datatype
<> "_"
<> datatypeClauseSymbolText clause
<> "_injective"
)
datatypeCasesMarker :: CheckedDatatype -> Marker
datatypeCasesMarker datatype =
Marker (datatypeFactBase datatype <> "_cases")
datatypeInductMarker :: CheckedDatatype -> Marker
datatypeInductMarker datatype =
Marker (datatypeFactBase datatype <> "_induct")
datatypeFactBase :: CheckedDatatype -> Text
datatypeFactBase =
functionSymbolText . checkedDatatypeHead
datatypeIntroFormula
:: CheckedDatatype
-> CheckedDatatypeClause
-> Formula
datatypeIntroFormula datatype clause =
forallIfNeeded premiseVars (impliesFrom premises conclusion)
where
premiseVars = datatypeClausePremiseVars clause
premises = datatypeClausePremiseFormulas clause
conclusion = datatypeClauseResultFormula datatype clause
datatypeDistinctFormula
:: CheckedDatatypeClause
-> CheckedDatatypeClause
-> Formula
datatypeDistinctFormula leftClause rightClause =
forallIfNeeded
(leftVars <> rightVars)
(NotEquals Nowhere leftTerm rightTerm)
where
leftVars = checkedDatatypeClauseConstructorArgs leftClause
rightVars =
renameDatatypeVars
(Set.fromList leftVars)
(checkedDatatypeClauseConstructorArgs rightClause)
leftTerm = datatypeClauseTerm leftClause (TermVar <$> leftVars)
rightTerm = datatypeClauseTerm rightClause (TermVar <$> rightVars)
datatypeInjectiveFormula :: CheckedDatatypeClause -> Formula
datatypeInjectiveFormula clause =
forallIfNeeded
(leftVars <> rightVars)
( Equals Nowhere leftTerm rightTerm
`Implies` makeConjunction equalities
)
where
leftVars = checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause
rightVars = renameDatatypeVars (Set.fromList leftVars) leftVars
leftTerm = datatypeClauseTerm clause (TermVar <$> leftVars)
rightTerm = datatypeClauseTerm clause (TermVar <$> rightVars)
equalities =
zipWith
(\leftVar rightVar ->
Equals Nowhere (TermVar leftVar) (TermVar rightVar))
leftVars
rightVars
datatypeCasesFormula :: CheckedDatatype -> Formula
datatypeCasesFormula datatype =
makeForall
[witnessVar]
( isElementOf (TermVar witnessVar) datatypeCarrier
`Implies` makeDisjunction disjuncts
)
where
usedVars = datatypeUsedVars datatype
witnessVar = freshDatatypeVar usedVars "x"
datatypeCarrier = datatypeCarrierTerm datatype
disjuncts =
datatypeCaseDisjunct witnessVar
<$> NonEmpty.toList (checkedDatatypeClauses datatype)
datatypeCaseDisjunct var clause =
existsIfNeeded
premiseVars
( makeConjunction
( premises
<> [ Equals
Nowhere
(TermVar var)
constructorTerm
]
)
)
where
premiseVars = datatypeClausePremiseVars clause
premises = datatypeClausePremiseFormulas clause
constructorTerm =
datatypeClauseTerm
clause
(TermVar <$> checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause)
datatypeInductFormula :: CheckedDatatype -> Formula
datatypeInductFormula datatype =
makeForall
[subsetVar]
(impliesFrom closureAssumptions conclusion)
where
usedVars = datatypeUsedVars datatype
subsetVar = freshDatatypeVar usedVars "S"
witnessVar = freshDatatypeVar (Set.insert subsetVar usedVars) "x"
datatypeCarrier = datatypeCarrierTerm datatype
conclusion =
makeForall
[witnessVar]
( isElementOf (TermVar witnessVar) datatypeCarrier
`Implies` isElementOf
(TermVar witnessVar)
(TermVar subsetVar)
)
closureAssumptions =
datatypeInductionClosure subsetVar
<$> NonEmpty.toList (checkedDatatypeClauses datatype)
datatypeInductionClosure
:: VarSymbol
-> CheckedDatatypeClause
-> Formula
datatypeInductionClosure subsetVar clause =
forallIfNeeded
premiseVars
(impliesFrom inductionPremises conclusion)
where
premiseVars = datatypeClausePremiseVars clause
inductionPremises =
datatypeInductionPremise subsetVar
<$> checkedDatatypeClausePremises clause
conclusion =
isElementOf
( datatypeClauseTerm
clause
(TermVar <$> checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause)
)
(TermVar subsetVar)
datatypeInductionPremise
:: VarSymbol
-> CheckedDatatypePremise
-> Formula
datatypeInductionPremise subsetVar = \case
RecursiveDatatypePremise var _canonicalDomain ->
isElementOf (TermVar var) (TermVar subsetVar)
NonRecursiveDatatypePremise var domain ->
isElementOf (TermVar var) domain
datatypeCarrierTerm :: CheckedDatatype -> Expr
datatypeCarrierTerm datatype =
TermSymbol
Nowhere
(SymbolMixfix (checkedDatatypeHead datatype))
[]
datatypeClauseResultFormula
:: CheckedDatatype
-> CheckedDatatypeClause
-> Formula
datatypeClauseResultFormula datatype clause =
isElementOf
( datatypeClauseTerm
clause
(TermVar <$> checkedDatatypeClauseConstructorArgs clause)
)
(datatypeCarrierTerm datatype)
datatypeClauseTerm :: CheckedDatatypeClause -> [Expr] -> Expr
datatypeClauseTerm clause args =
TermSymbol
Nowhere
(SymbolMixfix (checkedDatatypeClauseConstructor clause))
args
datatypeClausePremiseVars :: CheckedDatatypeClause -> [VarSymbol]
datatypeClausePremiseVars =
fmap datatypePremiseVar . checkedDatatypeClausePremises
datatypeClausePremiseFormulas
:: CheckedDatatypeClause
-> [Formula]
datatypeClausePremiseFormulas =
fmap datatypePremiseFormula
. checkedDatatypeClausePremises
datatypePremiseFormula
:: CheckedDatatypePremise
-> Formula
datatypePremiseFormula = \case
RecursiveDatatypePremise var canonicalDomain ->
isElementOf (TermVar var) canonicalDomain
NonRecursiveDatatypePremise var domain ->
isElementOf (TermVar var) domain
datatypePremiseVar :: CheckedDatatypePremise -> VarSymbol
datatypePremiseVar = \case
RecursiveDatatypePremise var _canonicalDomain ->
var
NonRecursiveDatatypePremise var _domain ->
var
datatypeClauseSymbolText :: CheckedDatatypeClause -> Text
datatypeClauseSymbolText =
functionSymbolText . checkedDatatypeClauseConstructor
functionSymbolText :: FunctionSymbol -> Text
functionSymbolText symbol =
case mixfixMarker symbol of
Marker name ->
name
datatypeUsedVars :: CheckedDatatype -> Set VarSymbol
datatypeUsedVars datatype =
Set.fromList
[ var
| clause <- NonEmpty.toList (checkedDatatypeClauses datatype)
, var <- datatypeClausePremiseVars clause
]
duplicateDatatypeConstructorSymbols
:: [FunctionSymbol]
-> Set FunctionSymbol
duplicateDatatypeConstructorSymbols =
snd . foldl' step (Set.empty, Set.empty)
where
step (seen, duplicates) symbol
| symbol `Set.member` seen =
(seen, Set.insert symbol duplicates)
| otherwise =
(Set.insert symbol seen, duplicates)
duplicateVars :: [VarSymbol] -> Set VarSymbol
duplicateVars =
snd . foldl' step (Set.empty, Set.empty)
where
step (seen, duplicates) var
| var `Set.member` seen =
(seen, Set.insert var duplicates)
| otherwise =
(Set.insert var seen, duplicates)
formatDatatypeConstructors :: Set FunctionSymbol -> Text
formatDatatypeConstructors symbols =
Text.intercalate
", "
(functionSymbolText <$> Set.toList symbols)
formatVars :: Set VarSymbol -> Text
formatVars vars =
Text.intercalate ", " (formatVar <$> Set.toList vars)
formatVar :: VarSymbol -> Text
formatVar = \case
NamedVar name ->
name
FreshVar index ->
"_" <> Text.pack (show index)
renameDatatypeVars :: Set VarSymbol -> [VarSymbol] -> [VarSymbol]
renameDatatypeVars _used [] =
[]
renameDatatypeVars used (var:vars) =
let renamed = freshDatatypeLikeVar used var
in renamed : renameDatatypeVars (Set.insert renamed used) vars
freshDatatypeLikeVar :: Set VarSymbol -> VarSymbol -> VarSymbol
freshDatatypeLikeVar used = \case
NamedVar name ->
freshDatatypeVar used (name <> "_rhs")
FreshVar index ->
freshDatatypeVar
used
("_" <> Text.pack (show index) <> "_rhs")
freshDatatypeVar :: Set VarSymbol -> Text -> VarSymbol
freshDatatypeVar used base =
List.head
[ NamedVar candidate
| candidate <-
base
: [ base <> Text.pack (show index)
| index <- [(1 :: Int) ..]
]
, NamedVar candidate `Set.notMember` used
]
forallIfNeeded :: [VarSymbol] -> Formula -> Formula
forallIfNeeded [] formula =
formula
forallIfNeeded vars formula =
makeForall vars formula
existsIfNeeded :: [VarSymbol] -> Formula -> Formula
existsIfNeeded [] formula =
formula
existsIfNeeded vars formula =
makeExists vars formula
impliesFrom :: [Formula] -> Formula -> Formula
impliesFrom [] conclusion =
conclusion
impliesFrom premises conclusion =
makeConjunction premises `Implies` conclusion
unorderedPairs :: [a] -> [(a, a)]
unorderedPairs = \case
[] ->
[]
value:rest ->
[(value, other) | other <- rest]
<> unorderedPairs rest
|